مروری کلی
در سال های اخیر، بسیاری از روغن های گیاهی به دلیل داشتن چربی های مفید و خواص درمانی، شهرت زیادی یافته اند. یکی از این روغن ها، روغن تخم کدو است. همانند روغن آووکادو، روغن نارگیل یا روغن بذرکتان، روغن تخم کدو نیز با خواص بالقوه زیادی شناخته می شود. یکی از ادعاهای پررنگ درباره این روغن آن است که می تواند به درمان ریزش مو کمک کند.
شواهد علمی درباره روغن تخم کدو برای ریزش مو
برخی نظریه های علمی از تأثیر روغن تخم کدو در پیشگیری از ریزش مو حمایت می کنند، اما تاکنون هیچکدام به طور قطعی در مطالعات بالینی اثبات نشده اند. یکی از مهمترین مطالعات علمی در این زمینه در سال ۲۰۱۴ منتشر شد؛ این مطالعه یکی از دقیق ترین پژوهش ها درباره جایگزین های گیاهی برای رشد مو محسوب می شود. در این تحقیق، مردانی با الگوی طاسی مردانه (آلوپسی آندروژنیک) به دو گروه تقسیم شدند: گروهی مکمل های حاوی تخم کدو دریافت کردند و گروه دیگر دارونما. نتیجه نشان داد افرادی که مکمل حاوی تخم کدو مصرف کرده بودند، ۳۰٪ رشد موی بیشتری نسبت به گروه دارونما داشتند. این نتایج باعث شد روغن تخم کدو به عنوان یکی از گزینه های طبیعی مؤثر برای رشد مو مطرح شود. با این حال، در این تحقیق چند نکته ی مهم و ابهام آمیز وجود داشت :
▪ روغن تخم کدو به تنهایی بررسی نشد؛ بلکه فقط یکی از اجزای مکملی چند ترکیبی بود. این مکمل شامل اکتاکوسانول (موم گیاهی)، پودر سبزیجات ترکیبی، پودر گل مغربی، ابریشم ذرت، شبدر قرمز و پودر گوجه فرنگی نیز بود. ▪ مطالعه محدود، کوتاه مدت و فقط روی مردان انجام شد. کمتر از ۱۰۰ مرد طی ۲۴ هفته مورد آزمایش قرار گرفتند و هیچگونه داده ای از زنان یا استفاده بلندمدت از این مکمل در دست نیست. حتی با وجود کیفیت قابل قبول، این مطالعه نمیتواند ثابت کند که فواید مشاهده شده فقط به دلیل روغن تخم کدو بوده است. به همین دلیل، این احتمال وجود دارد که روغن تخم کدو تنها نقش کوچکی در بهبود رشد مو ایفا کرده باشد. در نتیجه، انجام تحقیقات بیشتر و دقیقتر برای روشن شدن نقش واقعی این روغن کاملا ضروری است.
نظریه علمی احتمالی: فیتو استرول ها (Phytosterols)
یکی از نظریه های رایج علمی این است که فیتو استرول های موجود در روغن تخم کدو ممکن است باعث رشد مو شوند. فیتو استرول ها ترکیباتی گیاهی شبیه به کلسترول هستند، اما برخالف آن، معمولا اثرات مثبتی بر سلامت دارند. بر اساس این نظریه، فیتو استرول ها ممکن است آنزیم ها و هورمون هایی را در پوست سر مهار کنند که باعث ریزش مو می شوند. بنابراین، روغن تخم کدو که سرشار از فیتو استرول است، می تواند مفید باشد. مطالعات روی سایر ترکیبات طبیعی حاوی فیتو استرولها (مانند روغن های گیاهی و اسیدهای چرب امگا۳- در سال ۲۰۱۷) نیز از این نظریه پشتیبانی کرده اند. همچنین مطالعه ای در سال ۲۰۱۶ نشان داد که ساو پالمتو (saw palmetto) نیز از طریق مکانیسم مشابه عمل میکنند.
نحوه استفاده از روغن تخم کدو برای مو
راه های مختلفی برای استفاده از روغن تخم کدو به عنوان درمان طبیعی ریزش مو وجود دارد: ۱. مکمل های روغن تخم کدو (کپسول ها) مکمل های روغن تخم کدو معمولا به شکل کپسول های ژلاتینی روغنی عرضه میشوند. مقدار معمول مصرف: کپسول ۱۰۰۰ میلی گرمی دوز رایج: روزانه ۱ تا ۲ عدد پس از وعده های غذایی، تا ۳ بار در روز توجه: مکمل های گیاهی توسط FDA (سازمان غذا و داروی آمریکا) نظارت نمی شوند؛ بنابراین کیفیت و دوز میتواند متفاوت باشد. همیشه از برندهای معتبر و شناخته شده استفاده کنید. اگر دچار حساسیت غذایی، تهوع یا ناراحتی گوارشی شدید، مصرف را فورًا قطع کرده و با پزشک مشورت کنید. ۲.مصرف مستقیم روغن تخم کدو: شما میتوانید روغن تخم کدو را به صورت مایع و مستقیم مصرف کنید. مقدار رایج: روزانه ۱ قاشق چای خوری تا ۱ قاشق غذاخوری، تا ۳ بار در روز برخی از انواع روغن تخم کدو مخصوص مصرف مکمل تولید می شوند؛ در این صورت به دستور مصرف روی بسته بندی توجه کنید. مانند مکمل ها، این روغن ها نیز تحت نظارت FDA نیستند. پس کیفیت میتواند متغیر باشد. همچنین انواعی از روغن تخم کدو برای مصرف خوراکی(آشپزی) نیز عرضه میشوند(مشابه روغن زیتون). اما باید توجه داشت: این نوع روغن ها کمتر از نظر خواص درمانی و تغذیه های بررسی شده اند ممکن است به دلیل فرآیند تولید، مقدار کمتری از فیتونوترینت ها داشته باشند دارای نقطه دود پایین هستند، بنابراین برای پخت و پز با حرارت بالا مناسب نیستند. ۳. استفاده موضعی روی پوست سر: روغن تخم کدو را میتوان مستقیمًا روی پوست سر استفاده کرد؛ این روش معمولا به شکل حمام روغن گرم (Treatment Oil Hot) انجام میشود.
مراحل حمام روغن تخم کدو برای مو :
▪ ابتدا موهای خود را با شامپو بشویید و از هیچ محصولی بعد از شستشو استفاده نکنید. ▪ مقدار مناسبی از روغن تخم کدو را با روش بنماری (حرارت غیر مستقیم) گرم کنید. ▪ چند قطره را روی داخل مچ دست امتحان کنید تا مطمئن شوید داغ نیست. ▪ موهای خود را مرطوب کرده و روغن گرم را به آرامی روی پوست سر ماساژ دهید. ▪ موهای خود را با حوله ی گرم بپوشانید و حداقل ۲۰ دقیقه در این حالت بمانید. ▪ سپس حوله را بردارید و دوباره موهای خود را با شامپو و نرم کننده بشویید و حالت دهید. توصیه: این روش را فقط یکبار در هفته یا ماه انجام دهید، زیرا مصرف مداوم ممکن است باعث چرب شدن بیش از حد موها شود.
جمع بندی نهایی
هرچند برای تأیید اثربخشی روغن تخم کدو در درمان ریزش مو، تحقیقات بیشتری لازم است، اما استفاده از آن به عنوان یک درمان طبیعی و نسبتًا ایمن مطرح است. نتایج ممکن است بعد از چند هفته استفاده منظم ظاهر شوند. در صورت بروز علائم آلرژی (مثل قرمزی، خارش یا تحریک در محل استفاده)، مصرف را قطع کرده و با پزشک مشورت کنید.